Twórcy ludowi

Włodzimierz Naumiuk

To jeden z najbardziej znanych i utytułowanych rzeźbiarzy na Podlasiu. Urodził się 18 marca 1935 w Kaniukach, niewielkiej wsi nad Narwią, w której mieszka i tworzy do dziś. Rzeźbi
w różnych gatunkach drewna postacie ludzi i zwierząt. Wykonuje płaskorzeźby oraz rzeźby plenerowe. Tematyka jego dzieł związana jest z życiem wsi i jej mieszkańcami. Rzeźbi postacie zapamiętane z dzieciństwa: swoich bliskich, wiejskich rybaków, flisaków, siewców, muzyków, cieśli, żniwiarek. Ukazuje ich z charakterystycznymi dla ich pracy atrybutami.
W jego twórczości pojawiają się również tematy religijne związane z tradycją kościoła prawosławnego: figurki Chrystusa Ukrzyżowanego, Mojżesza, świętych Piotra i Pawła, Jana Ewangelisty i innych. Prace artysty są znane nie tylko w Polsce, ale i poza jej granicami. Część jego dorobku trafiła do zbiorów muzealnych w Białymstoku, Łodzi, Krakowie, Warszawie
i Toruniu, a także do prywatnych kolekcji w kraju i zagranicą. Były prezentowane również na wielu wystawach indywidualnych i zbiorowych (m.in. we Francji, Kanadzie, Niemczech
i w Belgii). Wiele z nich na stałe znajduje się w galeriach Europy, m.in.: w Watykanie, Kanadzie, Rzymie, Niemczech czy nawet w kapliczce na Spitsbergenie).

Na rynku pobliskiego Zabłudowa można zobaczyć wykonane przez niego dwie rzeźby:
„Św. Piotr i Paweł” (2003), a przy budynku Ochotniczej Straży Pożarnej rzeźbę „Strażak” (1998). W swojej społeczności znany jest jako nauczyciel młodych, bo przez 20 lat prowadził „Szkołę Rzeźby” w Miejskim Ośrodku Animacji Kultury w Zabłudowie. Kolekcja rzeźb Pana Włodzimierza znajduje się w Izbie Twórczej Włodzimierza Naumiuka w Kaniukach - jego rodzinnej wsi.

Od 1973 roku należy do Stowarzyszenia Twórców Ludowych. Jest laureatem prestiżowej nagrody im. Oskara Kolberga za rozpowszechnianie kultury ludowej (2005) i stypendystą Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Za swoją twórczość uhonorowany został Brązowym Krzyżem Zasługi i Złotą Odznaką „Zasłużony dla Białostocczyzny”. Natomiast za całokształt twórczości został uhonorowany medalem Gloria Artis.

W uznaniu niezwykłej twórczości Włodzimierz Naumiuk otrzymał w 2003 roku Honorowe Obywatelstwo Miasta Zabłudowa.

Franciszek Lulewicz

To znany podlaski kowal artystyczny i mistrz dawnego rzemiosła. Od 65 lat pielęgnuje sztukę kucia metalu, a od 1997 roku prowadzi własny warsztat kowalstwa artystycznego. Wykonuje w nim typowe ozdobne elementy wyposażenia zewnętrznego jak ogrodzenia, bramy, balustrady, kraty jak również drobne przedmioty nawiązujące do dawnych tradycji kowalstwa wiejskiego: krzyże, zawiasy, klamki, a także świeczniki, kwietniki, wieszaki, zestawy kominkowe czy chociażby kute kosze na drewno.

Swoje rękodzieło wystawia na jarmarkach i targach sztuki ludowej. Jego prace można podziwiać m.in. w klasztorze nad Wigrami, pałacu biskupim w Sejnach, na rynku w Tykocinie czy dworku w Strabli. W 2012 r. uczestniczył w polsko-litewskim plenerze kowalskim poświęconym kuciu krzyży zorganizowanym przez Centrum Rękodzieła Ludowego
w Niemczynie we współpracy z Działem Etnografii Muzeum Podlaskiego w Białymstoku. Od 2012 r. należy do białostockiego oddziału Stowarzyszenia Twórców Ludowych.

Jan Szarkiel

To ceniony podlaski twórca ludowy i cieśla, który specjalizuje się w tradycyjnym zdobnictwie drewnianych domów. Mieszka i prowadzi swoją przydomową pracownię we wsi Ciełuszki
w gminie Zabłudów. Przez całe życie pracował jako budowniczy. Realizował duże projekty inżynieryjne, pracując między innymi w krajach arabskich. Z drewnianą architekturą regionalną bliżej zetknął się w latach 90. XX wieku. Po zakończeniu kariery zawodowej
i przejściu na emeryturę w pełni poświęcił się ratowaniu i odtwarzaniu tradycyjnego rzemiosła.

Pan Jan wykonuje elementy zdobnicze drewnianych domów, zwane potocznie „wyrezkami”, wykorzystując autentyczne wzornictwo charakterystyczne dla stylu podlaskiej architektury ludowej. Ozdoby i ornamenty są jak dawniej wycinane na deskach, następnie malowane kontrastującym względem ścian kolorem i mocowane do drzwi, okien, ganków, wiatrownic, naroży domów i okapów. Szczególną wagę przykłada do zdobienia frontowych szczytów domów. Wszystkie detale zdobnicze tworzą razem harmonijną kompozycję i jak dawniej, nadają podlaskiej architekturze niepowtarzalny styl, rozpoznawalny na tle innych regionów kraju.

Wiktor Abramowicz

To wybitny twórca ludowy, który od lat kultywował tradycyjne plecionkarstwo ze słomy. Uczył się od ojca, a tradycja wyplatania ze słomy przekazywana była w jego rodzinie z pokolenia na pokolenie. Specjalizował się w robieniu przedmiotów użytkowych oraz ozdób ze słomy, które łączy „dartkami” z pasków wikliny nawlekanych na specjalną, metalową „igłę”. Może z tego powodu mówi się „szyć ze słomy”. O słomę musiał zadbać sam, począwszy od zasiania
do ścinania zboża, o odpowiedniej porze, kiedy jeszcze nie jest w pełni dojrzałe. Zmechanizowane żniwa niszczą źdźbła, więc nie można było już ich wykorzystać. Wykonywał różnorodne sprzęty, rzeczy o charakterze użytkowym i dekoracyjnym, jak: fotele, tace, koszyki, domki dla ptaków, kapelusze, fotele, zwierzęta, ozdoby. Prowadził warsztaty rękodzieła, organizowane przez Podlaski Instytut Kultury (dawniej Wojewódzki Ośrodek Animacji Kultury). Aktualnie Pan Wiktor zakończył swoją działalność rękodzielnicza.